ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ
ΠΕΡΙΟΧΗ
Νέδουσα, Μεσσηνίας
ΠΕΡΙΟΔΟΣ
Μάρτιος 2025
ΟΡΓΑΝΩΣΗ
Κοινότητα Νέδουσας, Πολιτιστικός Σύλλογος Νεδουσαίων, Σύλλογος Εστίασης Μεσσηνίας
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ
Villages in Action
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ
Κάτοικοι, απόδημοι και τοπικοί φορείς
Η αφετηρία
Η Νέδουσα είναι ένα μικρό ορεινό χωριό με ελάχιστους μόνιμους κατοίκους και ισχυρούς δεσμούς με τους αποδήμους, έντονη πολιτιστική ταυτότητα και ιδιαίτερο φυσικό τοπίο. Παρά το μικρό της μέγεθος, διατηρεί ενεργά σημεία ζωής, με τον Πολιτιστικό Σύλλογο Νεδουσαίων, τον ιερέα του χωριού που υποδέχεται σχολικές ομάδες και επισκέπτες και μια τοπική ταβέρνα που προσελκύει κόσμο τα Σαββατοκύριακα.
Αυτή η υπάρχουσα κινητικότητα έθεσε το ερώτημα αν η Νέδουσα θα μπορούσε να αξιοποιήσει περισσότερο όσα ήδη διαθέτει και να δημιουργήσει νέες αφορμές επίσκεψης, συμμετοχής και κοινής δράσης.
Περιγραφή
Μέσα από την πρωροβουλία «Προορισμός Νέδουσα», η κοινότητα μπήκε στο κέντρο της συζήτησης για το μέλλον του χωριού. Το Εργαστήριο Συμμετοχικού Σχεδιασμού έφερε μαζί κατοίκους, απόδημους και τοπικούς φορείς για να μοιραστούν ιδέες, να αναδείξουν δυνατότητες και να διαμορφώσουν κοινές προτεραιότητες για τη Νέδουσα.
Η διαδικασία άνοιξε έναν κοινό χώρο για να ακουστούν περισσότερες φωνές και να μετατραπεί το ενδιαφέρον για το χωριό σε συλλογική σκέψη και συγκεκριμένη κατεύθυνση για τα επόμενα βήματα.
Όταν μια κοινότητα ανοίγει τη συζήτηση για το μέλλον της, δημιουργεί και τις προϋποθέσεις για να το διαμορφώσει.
Όταν ακούγονται περισσότερες φωνές
Η συμμετοχική διαδικασία επέτρεψε να ακουστούν περισσότεροι άνθρωποι που συνδέονται με τη Νέδουσα, να μπουν στη συζήτηση διαφορετικές εμπειρίες και οπτικές και να αποτυπωθούν πιο καθαρά οι ανάγκες, οι δυνατότητες και οι προτεραιότητες του χωριού.
Ένας ενεργός πυρήνας
Δύο προκαταρκτικές συναντήσεις με ενεργούς ανθρώπους της Νέδουσας άνοιξαν τα πρώτα ζητήματα και προετοίμασαν τη συμμετοχική διαδικασία.
Η συζήτηση ανοίγει στην κοινότητα
Το εργαστήριο έφερε μαζί κατοίκους, απόδημους και τοπικούς φορείς, ώστε περισσότερες φωνές να μπουν στη συζήτηση για το μέλλον της Νέδουσας.
Από τις φωνές σε κοινή γνώση
Οι 301 απαντήσεις και προτάσεις οργανώθηκαν και αναλύθηκαν, ώστε όσα ακούστηκαν να αποκτήσουν δομή και να αποτελέσουν βάση για τα επόμενα βήματα.
Τι δημιουργεί μια ανοιχτή συμμετοχική διαδικασία
Στη Νέδουσα, η συζήτηση για το μέλλον του χωριού άνοιξε για πρώτη φορά οργανωμένα σε έναν ευρύτερο κύκλο ανθρώπων. Κάτοικοι, απόδημοι και τοπικοί φορείς βρέθηκαν στον ίδιο χώρο, άκουσαν διαφορετικές απόψεις και μίλησαν για όσα θεωρούν σημαντικά για το χωριό.
Η συμμετοχή ξεπέρασε τις αρχικές προσδοκίες και έδειξε ότι το ενδιαφέρον για τη Νέδουσα είναι πολύ μεγαλύτερο από τον αριθμό των μόνιμων κατοίκων της.
Δεν περιμέναμε να μαζευτεί τόσος κόσμος.
Περισσότεροι άνθρωποι στη συζήτηση
Η ανοιχτή διαδικασία έφερε στον ίδιο χώρο ανθρώπους που συνδέονται με τη Νέδουσα με διαφορετικούς τρόπους και διεύρυνε ουσιαστικά τη συμμετοχή γύρω από το μέλλον του χωριού.
Αίσθημα κοινότητας και συνοχής
Η συνάντηση ενίσχυσε την αίσθηση ότι υπάρχει μια κοινότητα που μπορεί να συζητήσει, να ακούσει διαφορετικές φωνές και να κινηθεί συλλογικά, ακόμη κι αν οι άνθρωποί της δεν ζουν όλοι μόνιμα στη Νέδουσα.
Κοινή βάση για συνέχεια
Οι απόψεις, οι ανάγκες και οι ιδέες που ακούστηκαν καταγράφηκαν και οργανώθηκαν, δημιουργώντας ένα κοινό σημείο αναφοράς για τα επόμενα βήματα.
ΕΞΕΛΙΞΗ
Από την πιλοτική εφαρμογή στη συνέχεια
Η δράση ξεκίνησε ως πιλοτική εκπαιδευτική παρέμβαση το 2024 και εξελίχθηκε μέσα από την εφαρμογή, τη διάχυση και την επιστημονική τεκμηρίωση σε μια εκπαιδευτική διαδικασία που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Από την κοινοτική πρόληψη στη σχολική πράξη
Το 2024, η συμμετοχική μεθοδολογία του έργου «Διάλογος & Δράση απέναντι στις Δασικές Πυρκαγιές» προσαρμόστηκε στο σχολικό περιβάλλον, σε συνεργασία με το ΚΕΠΕΑ Καλαμάτας και τον Δήμο Μεσσήνης.
Ο πρώτος κύκλος εφαρμογής δοκίμασε στην πράξη την εκπαιδευτική διαδικασία και το υλικό και δημιούργησε τη βάση για τη μετέπειτα εξέλιξη και συνέχισή τους.
Από τη σχολική εμπειρία στον δημόσιο διάλογο
Τον Νοέμβριο του 2024, η εμπειρία της πρώτης εφαρμογής παρουσιάστηκε στο Forum κλιματική κρίση, δασικές πυρκαγιές και ανθεκτικοί τόποι στη Μεσσήνη.
Η δράση αποτέλεσε μέρος της συζήτησης για τον ρόλο του σχολείου στην πρόληψη και την κοινοτική ανθεκτικότητα, ενώ δημιουργίες και προτάσεις των μαθητών και μαθητριών παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο του Forum. Με αυτόν τον τρόπο, η εμπειρία των σχολικών κοινοτήτων συνδέθηκε με τον διάλογο ανάμεσα σε δημόσιους φορείς, επιστημονική κοινότητα, κοινωνία των πολιτών και τοπικές κοινότητες.
Από την εμπειρία στην επιστημονική τεκμηρίωση
Το 2025, η εμπειρία της δράσης αποτέλεσε τη βάση για την επιστημονική εργασία «Ενεργοποιώντας τη Σχολική Κοινότητα για την Κοινοτική Ανθεκτικότητα: Η Περίπτωση της Πρόληψης Δασικών Πυρκαγιών», με τη συμμετοχή του ΚΕΠΕΑ Καλαμάτας, της Κουκουβά Κοιν.Σ.Επ. και της Villages in Action.
Η εργασία παρουσιάστηκε στο 3ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο «Οι 17 Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης στην Εκπαίδευση», που πραγματοποιήθηκε στην Καστοριά στις 3–5 Οκτωβρίου 2025, και δημοσιεύτηκε στα πρακτικά του συνεδρίου.
Εντάχθηκε στη θεματική «Ενεργοί Πολίτες του Κόσμου για την Αειφορία, ο ρόλος της Εκπαίδευσης», συνδέοντας την εμπειρία της δράσης με την ενεργό πολιτειότητα, τη βιωματική μάθηση και την κοινοτική ανθεκτικότητα.
Από την πιλοτική εφαρμογή σε εκπαιδευτική συνέχεια
Μετά τον πρώτο κύκλο εφαρμογής, η δράση συνέχισε μέσα από το ΚΕΠΕΑ Καλαμάτας. Για το σχολικό έτος 2025–2026, το ΚΕΠΕΑ ενέταξε στις εκπαιδευτικές του παρεμβάσεις τη δίωρη δράση «Πυρκαγιά στην κοινότητα: Πρόληψη – ετοιμότητα και ο ρόλος του σχολείου», για σχολικές μονάδες Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Μεσσηνίας.
Έτσι, η μεθοδολογία που δοκιμάστηκε το 2024 απέκτησε συνέχεια σε νέες σχολικές εφαρμογές, μέσα από το πρόγραμμα του ΚΕΠΕΑ Καλαμάτας.
Η συλλογική ικανότητα χτίζεται στην πράξη.
Σχεδιάζουμε μαζί με κοινότητες συμμετοχικές διαδικασίες που μετατρέπουν ιδέες, γνώσεις και διαθέσιμους πόρους σε οργανωμένη συλλογική δράση.