ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
ΠΕΡΙΟΧΗ
Μαγγανιακό Μεσσηνίας
ΠΕΡΙΟΔΟΣ
2022 – σήμερα
ΟΡΓΑΝΩΣΗ
Πολιτιστικός Σύλλογος Απανταχού Μαγγανιακιτών
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ
Κάτοικοι του Μαγγανιακού, και συνεργαζόμενες ομάδες και φορείς
ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΟΜΑΔΑΣ
Το έργο σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από τον πυρήνα της ομάδας που σήμερα συγκροτεί το Villages in Action, μέσα από τη συμμετοχή της στους συνεργαζόμενους φορείς και την ανάληψη βασικών ρόλων στον συντονισμό και την υλοποίηση του προγράμματος.
ΘΕΣΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ
Η αφετηρία
Η δημιουργία του πολυχώρου στο Μαγγανιακό προέκυψε μέσα από το πρόγραμμα «Διάλογος & Δράση για το Μέλλον», που υλοποιήθηκε στο χωριό το 2021–2022.
Η ανάγκη για έναν σταθερό κοινό χώρο είχε ήδη τεθεί από τους τοπικούς φορείς και εντάχθηκε στο πρόγραμμα ως συγκεκριμένο παραδοτέο. Στο χωριό υπήρχαν χώροι που μπορούσαν να χρησιμοποιούνται περιστασιακά, έλειπε όμως ένας σταθερός και φιλόξενος χώρος που η κοινότητα θα μπορούσε να χρησιμοποιεί ως δικό της.
Περιγραφή
Ο Κοινοτικός Πολυχώρος στεγάζεται στο κτίριο του παλιού αγροτικού συνεταιρισμού του Μαγγανιακού, το οποίο διαμορφώθηκε ώστε να αποκτήσει νέα χρήση ως χώρος της κοινότητας.
Σήμερα λειτουργεί ως σταθερό σημείο συνάντησης και δράσης, φιλοξενώντας συναντήσεις, εργαστήρια, παρουσιάσεις, συλλογικές δράσεις και πρωτοβουλίες που προκύπτουν μέσα από τη ζωή του χωριού.
Ένας σταθερός χώρος δίνει στην κοινότητα τη δυνατότητα να συναντιέται, να οργανώνεται και να δρα με συνέχεια.
Ένας χώρος για τη ζωή της κοινότητας
Ο πολυχώρος φιλοξενεί διαφορετικές μορφές συνάντησης, μάθησης, δημιουργίας και συλλογικής δράσης, ανάλογα με τις ανάγκες και τις πρωτοβουλίες της κοινότητας.
Κοινοτικός Διάλογος
Ανοιχτές συζητήσεις όπου κάτοικοι, συλλογικότητες και ομάδες συναντιούνται, ανταλλάσσουν εμπειρίες και συνδιαμορφώνουν ιδέες και δράσεις για τον τόπο.
Εργαστήρια Συμμετοχικού Σχεδιασμού
Εργαστήρια όπου οι άνθρωποι του χωριού σχεδιάζουν από κοινού δράσεις, επεξεργάζονται ιδέες και αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες.
Παρουσιάσεις / Εκδηλώσεις
Παρουσιάσεις, ομιλίες και μικρές εκδηλώσεις που φέρνουν στον χώρο γνώση, ανταλλαγή εμπειριών και σύνδεση με άλλες πρωτοβουλίες.
Προβολές & Εκθέσεις
Προβολές και μικρές εκθέσεις που δημιουργούν αφορμές για κοινές εμπειρίες, συζήτηση και επαφή με διαφορετικές μορφές έκφρασης.
Καρναβάλι & Συλλογική Προετοιμασία
Ο χώρος γίνεται σημείο προετοιμασίας και συνάντησης για το καρναβάλι του χωριού, υποστηρίζοντας τη συλλογική δημιουργία και συμμετοχή.
Δραστηριότητες για Παιδιά
Δράσεις και εργαστήρια που συνδέουν το παιχνίδι και τη δημιουργία με τη συμμετοχή των παιδιών στη ζωή της κοινότητας.
Ο ρόλος του πολυχώρου στην κοινότητα
Ο πολυχώρος δημιουργεί μια σταθερή υποδομή για τη συλλογική ζωή του χωριού. Η ύπαρξη ενός κοινού, προσβάσιμου χώρου επιτρέπει σε συναντήσεις, δράσεις και νέες πρωτοβουλίες να αποκτούν συνέχεια και να συνδέονται μεταξύ τους.
Με την επαναλαμβανόμενη χρήση του, ο χώρος γίνεται μέρος της καθημερινότητας της κοινότητας και δημιουργεί περισσότερες δυνατότητες για συνεργασία, συμμετοχή και ανάληψη πρωτοβουλιών.
Η αξία του πολυχώρου βρίσκεται στη δυνατότητα που δίνει στην κοινότητα να έχει έναν δικό της χώρο για να συναντιέται, να οργανώνεται και να μετατρέπει ιδέες σε συλλογική δράση.
Κοινότητα
Ο χώρος λειτουργεί ως σταθερό σημείο συνάντησης, όπου οι κάτοικοι συνδέονται, συνεργάζονται και αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες.
Συν-δημιουργία
Μέσα από δραστηριότητες και κοινές δράσεις, ενισχύεται η κουλτούρα συμμετοχής και η αίσθηση ότι ο χώρος ανήκει σε όλους.
Τοπική ζωή
Ο πολυχώρος ενεργοποιεί την καθημερινότητα του χωριού, δημιουργώντας ευκαιρίες για μάθηση, έκφραση και συμμετοχή.
ΔΙΑΔΡΟΜΗ
Πώς δημιουργήθηκε ο πολυχώρος
Ο πολυχώρος στο Μαγγανιακό δημιουργήθηκε βήμα βήμα, μέσα από συμμετοχικό σχεδιασμό, συνεργασία, συνδυασμό πόρων και προσωπική εργασία. Η πορεία από την αρχική ανάγκη έως την πρώτη λειτουργία του δείχνει πώς μια κοινή ιδέα μπορεί να μετατραπεί σε κοινοτική υποδομή.
Η ανάγκη για έναν κοινό χώρο στο χωριό
Το κτίριο του παλιού αγροτικού συνεταιρισμού παρέμενε για χρόνια ανενεργό, χωρίς σταθερή χρήση.
Την ίδια στιγμή, οι φορείς που δραστηριοποιούνταν στο Μαγγανιακό είχαν ήδη θέσει την ανάγκη για έναν σταθερό και φιλόξενο χώρο της κοινότητας. Πέρα από το καφενείο, δεν υπήρχε στο χωριό ένας χώρος όπου θα μπορούσαν να συναντιούνται και να οργανώνουν τις δράσεις τους με συνέχεια. Το σχολείο μπορούσε να παραχωρείται κατόπιν αιτήματος, όμως το ζητούμενο ήταν ένας χώρος που θα λειτουργούσε ως δικό τους σταθερό σημείο αναφοράς.
Η δημιουργία του πολυχώρου εντάχθηκε έτσι στο πρόγραμμα «Διάλογος & Δράση για το Μέλλον» ως συγκεκριμένο παραδοτέο, αξιοποιώντας έναν ήδη υπάρχοντα πόρο του χωριού και δίνοντάς του νέα κοινοτική χρήση.
Από το κτίριο στον κοινό τόπο
Ο σχεδιασμός ξεκίνησε μέσα στον ίδιο τον χώρο και μαζί με τους ανθρώπους που θα τον χρησιμοποιούσαν. Σε διαδοχικές συναντήσεις στον παλιό αγροτικό συνεταιρισμό, αλλά και μέσα από συζητήσεις με κατοίκους του χωριού, καταγράφηκαν ελεύθερα ανάγκες, ιδέες και πιθανές χρήσεις.
Στην αρχή η διαδικασία παρέμεινε ανοιχτή. Τι θα ήθελαν να μπορούν να κάνουν εδώ; Τι έλειπε από το χωριό; Ποιες δραστηριότητες θα μπορούσαν να βρουν μόνιμη θέση στον χώρο; Καθώς οι ιδέες συγκεντρώνονταν, άρχισαν να ομαδοποιούνται και να μετατρέπονται σε συγκεκριμένες επιλογές που μπορούσαν να υλοποιηθούν άμεσα, με βάση τις πραγματικές δυνατότητες του κτιρίου και τα διαθέσιμα μέσα.
Παράλληλα συζητήθηκε η ίδια η λειτουργία του πολυχώρου: η πρόσβαση, οι χρήσεις, η φροντίδα του και ο τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε να διαχειρίζεται συλλογικά και να παραμένει ενεργός στον χρόνο.
Η διαδικασία αντιμετώπισε έτσι το κτίριο ως κάτι περισσότερο από έναν χώρο προς διαμόρφωση. Το ζητούμενο ήταν να αποκτήσει χρήση, ταυτότητα και τρόπο λειτουργίας μέσα από την κοινότητα που θα το έκανε δικό της.
Οργανώνοντας την παρέμβαση
Μετά τον συμμετοχικό σχεδιασμό, ξεκίνησε η προετοιμασία για τη διαμόρφωση του χώρου. Συγκροτήθηκε ομάδα τεχνιτών από το χωριό και εθελοντών, που θα μπορούσε να υποστηρίξει τις εργασίες με γνώση του κτιρίου και πρακτική εμπειρία.
Έγιναν αυτοψίες και μετρήσεις στον χώρο, ώστε οι ιδέες που είχαν προκύψει να μεταφραστούν σε ρεαλιστικές τεχνικές επιλογές και να προσδιοριστούν οι ανάγκες σε εργασίες και υλικά.
Παράλληλα ενημερώθηκε ο Δήμος, ο οποίος στήριξε την πρωτοβουλία και συνέβαλε με μέρος των απαιτούμενων κατασκευαστικών υλικών. Η ομάδα έργου συντόνιζε στενά την προετοιμασία, παρακολουθώντας χρονοδιάγραμμα, διαθέσιμους πόρους και προτεραιότητες, καθώς τόσο ο χρόνος όσο και ο προϋπολογισμός ήταν περιορισμένοι.
Η φάση αυτή συνέδεσε τον συμμετοχικό σχεδιασμό με τις πραγματικές δυνατότητες του κτιρίου και προετοίμασε το έδαφος για τις εργασίες που ακολούθησαν.
Από το σχέδιο στη διαμόρφωση
Οι εργασίες ξεκίνησαν με την επισκευή της στέγης και συνεχίστηκαν με τις παρεμβάσεις που ήταν απαραίτητες για να γίνει το παλιό κτίριο λειτουργικό: δημιουργία νέου ανοίγματος, αντικατάσταση πόρτας και παραθύρου, αλλαγή τζαμιού και αρμολόγηση της πέτρινης τοιχοποιίας.
Την κατασκευή ανέλαβαν τεχνίτες του χωριού μαζί με εθελοντές, δουλεύοντας εντατικά για να προχωρήσουν οι εργασίες μέσα στον διαθέσιμο χρόνο. Η συμμετοχή, όμως, δεν περιορίστηκε σε όσους εργάζονταν στο κτίριο. Κάτοικοι περνούσαν καθημερινά για να δουν την πρόοδο, να βοηθήσουν όπου μπορούσαν και να παρακολουθήσουν τον χώρο να αλλάζει, ενώ στη διάρκεια των εργασιών έφταναν συχνά καφέδες και κεράσματα από το χωριό.
Η μετατροπή του παλιού συνεταιρισμού έγινε έτσι μια ορατή συλλογική διαδικασία μέσα στο ίδιο το χωριό. Οι τεχνικές εργασίες άλλαζαν το κτίριο και, ταυτόχρονα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι άρχιζαν να συνδέονται με τον χώρο που δημιουργούνταν.
Ο χώρος ανοίγει στην κοινότητα
Με την ολοκλήρωση των εργασιών, ο πολυχώρος εξοπλίστηκε με πανί προβολής, projector και καθίσματα, ώστε να μπορεί να φιλοξενεί συναντήσεις, προβολές, παρουσιάσεις και άλλες δράσεις της κοινότητας.
Η πρώτη του λειτουργία έγινε μέσα από τη δράση «Κυριακή στο Μαγγανιακό», στο πλαίσιο του προγράμματος «Διάλογος & Δράση για το Μέλλον». Οι κάτοικοι μπήκαν για πρώτη φορά στον νέο χώρο και παρακολούθησαν μια πρώτη εκδοχή του ντοκιμαντέρ για όσα είχαν συμβεί στο Μαγγανιακό κατά τη διάρκεια του προγράμματος.
Η προβολή ακολούθησε συζήτηση με την κοινότητα. Ήταν ουσιαστικά η πρώτη στιγμή κατά την οποία ο χώρος χρησιμοποιήθηκε για αυτό για το οποίο είχε σχεδιαστεί: ως τόπος συνάντησης, κοινής εμπειρίας και συζήτησης.
Τι μπορεί να ξεκινήσει στον δικό σας τόπο;
Σχεδιάζουμε και υλοποιούμε μαζί με κοινότητες συμμετοχικές διαδικασίες που μετατρέπουν ιδέες, γνώσεις και διαθέσιμους πόρους σε οργανωμένη συλλογική δράση.