ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ
Το έργο με μια ματιά
ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ
2023-2024
ΔΙΑΡΚΕΙΑ
12 μήνες
ΤΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Αρχαία Μεσσήνη, Μαγγανιακό, Τρίκορφο & Κορομηλιά Μεσσηνίας
ΕΤΑΙΡΟΙ
Dock, Νόστος Κοιν.Σ.Επ., Κουκουβά Κοιν.Σ.Επ., Ο.Α.Κ. Μεσσηνίας
ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΟΜΑΔΑΣ
Το έργο προηγήθηκε της ίδρυσης της Villages in Action. Μέλη της σημερινής ομάδας συμμετείχαν τότε μέσω του Dock και της Νόστος Κοιν.Σ.Επ., αναλαμβάνοντας κεντρικούς ρόλους στον συντονισμό και τη διαχείριση του έργου, την ενεργοποίηση των κατοίκων, τον συμμετοχικό σχεδιασμό και την υλοποίηση του προγράμματος.
ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ
Δήμος Μεσσήνης
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ
ACCTING project consortium: European Union’s Horizon 2020, No 101036504
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ
37.300,00 €
Περιγραφή
Το έργο «Διάλογος & Δράση απέναντι στις Δασικές Πυρκαγιές» υλοποιήθηκε στην Αρχαία Μεσσήνη, το Μαγγανιακό, το Τρίκορφο και την Κορομηλιά, ως μια συμμετοχική διαδικασία ενίσχυσης της κοινοτικής ετοιμότητας και ανθεκτικότητας. Κάτοικοι, τοπικοί φορείς, ειδικοί και αρμόδιες υπηρεσίες δούλεψαν πάνω στον πραγματικό κίνδυνο κάθε χωριού, συνδυάζοντας τοπική γνώση, επιστημονική τεκμηρίωση και συλλογικό σχεδιασμό. Η διαδικασία κατέληξε σε σχέδια πρόληψης και ετοιμότητας, προσαρμοσμένα στις ανάγκες και τις δυνατότητες κάθε κοινότητας.
Το υπόβαθρο
Κατά τη διάρκεια του Διάλογος & Δράση για το Μέλλον, και ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, έγινε σαφές πόσο έντονα απασχολούσε το ζήτημα των δασικών πυρκαγιών τις κοινότητες, τους τοπικούς συλλόγους και τους ανθρώπους τους. Η εμπειρία προηγούμενων συμβάντων, η γνώση του τόπου και η ανησυχία για την πρόληψη και την ετοιμότητα ανέδειξαν την ανάγκη για μια πιο οργανωμένη προσέγγιση. Μέσα από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα ACCTING δημιουργήθηκε η δυνατότητα να δοκιμαστεί αυτή η προσέγγιση στην πράξη, με επίκεντρο την κοινοτική ανθεκτικότητα.
Η πρόκληση
Στη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών, ο ρόλος της τοπικής κοινότητας παραμένει συχνά στο περιθώριο, παρότι οι κάτοικοι είναι οι πρώτοι που βρίσκονται στον τόπο όταν εκδηλώνεται ένα συμβάν και διαθέτουν γνώση που κανένας εξωτερικός φορέας δεν μπορεί να υποκαταστήσει πλήρως.
Η πρόκληση ήταν να αναγνωριστεί αυτή η γνώση και να μετατραπεί σε συλλογική ικανότητα πρόληψης και ετοιμότητας, συνδέοντας τις κοινότητες με την επιστημονική γνώση και τους αρμόδιους θεσμούς. Έτσι, το έργο διερεύνησε στην πράξη πώς οι κοινότητες μπορούν να αποκτήσουν ενεργό ρόλο στη διαχείριση του κινδύνου.
Τι άλλαξε μέσα από το έργο
Η διαδικασία βοήθησε τις κοινότητες να αποκτήσουν πιο συγκεκριμένη εικόνα του κινδύνου και μεγαλύτερη ικανότητα πρόληψης και ετοιμότητας. Γνώση που μέχρι τότε παρέμενε διάσπαρτη, για δρόμους, υδροληψίες, ευάλωτα σημεία, προηγούμενες πυρκαγιές και διαθέσιμους πόρους, καταγράφηκε και μετατράπηκε σε κοινή γνώση και σχέδιο. Η χαρτογράφηση ανέδειξε επίσης πρακτικές λύσεις που δεν είχαν αποτυπωθεί στον συμβατικό σχεδιασμό των αρμόδιων αρχών.
Παράλληλα, ενισχύθηκαν η συνεργασία μέσα στις κοινότητες και η σύνδεσή τους με δημόσιους φορείς. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι κάτοικοι προχώρησαν σε συντήρηση υποδομών, ταχύτερο συντονισμό σε μικρά περιστατικά και συνέχιση συναντήσεων για θέματα πρόληψης μετά το τέλος του έργου.
Το βασικό αποτύπωμα του έργου ήταν ότι η τοπική γνώση απέκτησε θέση στον σχεδιασμό και οι κοινότητες μεγαλύτερη ικανότητα να οργανώνονται, να προετοιμάζονται και να διεκδικούν ενεργό ρόλο στη διαχείριση του κινδύνου.
Ετοιμότητα στην πράξη
Οι κάτοικοι απέκτησαν πρακτική γνώση για την πρόληψη και την πρώτη αντίδραση, ενώ καταγράφηκαν αλλαγές σε καθημερινές πρακτικές και μεγαλύτερη σαφήνεια για το πώς να προετοιμάζονται και να ενεργούν με ασφάλεια σε περίπτωση πυρκαγιάς.
Η τοπική γνώση γίνεται συλλογική γνώση
Εμπειρίες, μνήμες και γνώση του τόπου καταγράφηκαν και συνδέθηκαν με τη χαρτογράφηση κινδύνων, υποδομών και πόρων, αποτελώντας βάση για τα σχέδια κάθε κοινότητας.
Συλλογική ικανότητα
Η διαδικασία ενίσχυσε τη συνεργασία μεταξύ κατοίκων και δημιούργησε μηχανισμούς συντονισμού. Σε κοινότητες όπως η Κορομηλιά, η συλλογική δουλειά οδήγησε και σε πρακτικές παρεμβάσεις στις τοπικές υποδομές.
Η κοινότητα στον θεσμικό διάλογο
Οι ανάγκες και τα δεδομένα των κοινοτήτων μπήκαν πιο καθαρά στη συζήτηση με Δήμο, υπηρεσίες και άλλους φορείς, αναδεικνύοντας στην πράξη την αξία της κοινοτικής γνώσης για τον σχεδιασμό πολιτικής προστασίας.
Το έργο μέσα από τις φωνές των κοινοτήτων
Η δημοσιογράφος Κέλλυ Δημητρούλια παρουσίασε στην εκπομπή «Εύφορη Γη» το έργο και συνομίλησε με κατοίκους από τις κοινότητες που συμμετείχαν και με μέλη της ομάδας, αποτυπώνοντας τη διαδικασία, τις εμπειρίες και όσα προέκυψαν στην πράξη.
Τι χρειάζεται ο δικός σας τόπος για να γίνει πιο ανθεκτικός;
Συνεργαζόμαστε με κοινότητες, δήμους, φορείς, ερευνητικές και εθελοντικές ομάδες για να σχεδιάσουμε συμμετοχικές διαδικασίες πρόληψης, ετοιμότητας και κοινοτικής ανθεκτικότητας, προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε τόπου.